واژه‌نامه و اصطلاحات گمرکی؛ راهنمای جامع بازرگانی و حمل و نقل

در دنیای تجارت بین‌الملل، آشنایی با اصطلاحات گمرکی یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازها برای واردکنندگان و صادرکنندگان است. این اصطلاحات شامل مفاهیمی است که در اسناد حمل و نقل، محاسبه هزینه‌ها، ارزش‌گذاری کالا و فرآیند ترخیص نقش اساسی دارند. بدون دانستن این واژگان، ممکن است روند واردات و صادرات کالا طولانی، پرهزینه یا حتی دچار اشتباه شود.

در این مقاله، شما با مهم‌ترین اصطلاحات گمرکی آشنا خواهید شد تا بتوانید به‌صورت حرفه‌ای‌تر با فرآیندهای گمرکی و حمل و نقل بین‌المللی برخورد کنید.

واژگان پایه در تجارت بین‌الملل (بازرگانی)

در تجارت بین‌الملل، بسیاری از واژگان و اصطلاحات پایه وجود دارند که دانستن آنها برای هر واردکننده و صادرکننده ضروری است. این واژگان نه تنها به فهم بهتر اسناد و قراردادها کمک می‌کنند، بلکه باعث کاهش ریسک و هزینه‌های اضافی در فرآیند حمل و ترخیص کالا می‌شوند. در ادامه، به دو مورد مهم از این اصطلاحات گمرکی می‌پردازیم.

اینکوترمز (Incoterms) به زبان ساده

اینکوترمز یا International Commercial Terms مجموعه‌ای از قوانین و اصطلاحات بین‌المللی است که مسئولیت‌ها و هزینه‌های فروشنده و خریدار در قراردادهای بین‌المللی را مشخص می‌کند. با استفاده از اینکوترمز، طرفین معامله می‌دانند چه کسی مسئول حمل، بیمه، و هزینه‌های گمرکی است. به عنوان مثال، اصطلاحاتی مانند FOB (Free On Board) و CIF (Cost, Insurance, Freight) جزو اینکوترمزهای پرکاربرد هستند. آشنایی با این اصطلاحات به شما کمک می‌کند تا از بروز سوءتفاهم و هزینه‌های اضافی جلوگیری کنید.

کد تعرفه گمرکی (HS Code) چیست؟

کد تعرفه گمرکی یا Harmonized System Code، یک شماره استاندارد بین‌المللی برای شناسایی کالاهاست. این کد توسط سازمان جهانی گمرک تعریف شده و هر کالا با توجه به نوع، جنس و کاربردش، کد مخصوص خود را دارد. استفاده از HS Code برای تعیین مالیات، عوارض و محدودیت‌های وارداتی ضروری است. بنابراین، هر واردکننده باید هنگام ثبت سفارش و تکمیل اسناد گمرکی، کد صحیح کالا را مشخص کند تا از مشکلات قانونی و تأخیر در ترخیص جلوگیری شود.

اصطلاحات مربوط به اسناد حمل و نقل

در تجارت بین‌الملل، اسناد حمل و نقل نقش حیاتی در انتقال کالا از مبدا به مقصد دارند. آشنایی با این اسناد و اصطلاحات گمرکی مرتبط با آن‌ها، به شما کمک می‌کند فرآیند ترخیص کالا سریع‌تر و بدون مشکل انجام شود.همکاری با شرکت‌های کریر و فورواردر معتبر باعث می‌شود محموله‌ها با سرعت و امنیت بیشتری جابجا شوند و ریسک تأخیر یا خطا در اسناد کاهش یابد.

بارنامه (Airway Bill) و مانیفست ئونم ئونخ

بارنامه هوایی (Airway Bill) سندی است که نشان می‌دهد کالا توسط شرکت هواپیمایی حمل شده است. این سند شامل اطلاعاتی مانند نام فرستنده و گیرنده، مشخصات کالا، وزن و مسیر حمل است.

مانیفست فهرستی از تمامی محموله‌هایی است که یک کشتی یا هواپیما حمل می‌کند و به گمرک ارائه می‌شود. مانیفست به گمرک کمک می‌کند تا محموله‌ها را ردیابی و بررسی کند. هر دو سند برای فرآیند ترخیص کالا و رعایت قوانین گمرکی ضروری هستند.

پکینگ لیست و سیاهه تجاری (Invoice)

پکینگ لیست یا لیست بسته‌بندی شامل جزئیات دقیق کالاها، تعداد، وزن و ابعاد بسته‌ها است. این سند برای انبارداری، بارگیری و تخلیه کالا استفاده می‌شود و کمک می‌کند تا کالاها به‌درستی بررسی و تحویل شوند.

سیاهه تجاری (Commercial Invoice) فاکتور رسمی فروش است که قیمت کالا، شرایط پرداخت و مشخصات خریدار و فروشنده را نشان می‌دهد. گمرک با بررسی این سند، ارزش کالا و عوارض مربوطه را تعیین می‌کند. بنابراین، دقیق بودن اطلاعات پکینگ لیست و Invoice برای کاهش خطاهای گمرکی اهمیت زیادی دارد.

تعاریف مرتبط با ارزش‌گذاری کالا در گمرک

در فرآیند واردات و صادرات، ارزش‌گذاری کالا یکی از مهم‌ترین مراحل برای محاسبه عوارض و مالیات گمرکی است. آشنایی با اصطلاحات مرتبط با ارزش‌گذاری، به ویژه برای هر کسی که با اصطلاحات گمرکی سروکار دارد، ضروری است. پس برای واردکنندگان و صادرکنندگان، آشنایی با نحوه تعیین ارزش گمرکی ضروری است، زیرا این اطلاعات تعیین‌کننده میزان عوارض و مالیات گمرکی کالا هستند و نقش مهمی در فرآیند ترخیص دارند.دو مورد پرکاربرد در این حوزه عبارتند از:

ارزش سیف (CIF) و فوب (FOB)

FOB (Free On Board) به معنای آن است که فروشنده مسئولیت کالا را تا لحظه بارگیری روی وسیله حمل بر عهده دارد و پس از آن، مسئولیت و هزینه‌ها بر عهده خریدار خواهد بود. این اصطلاح برای تعیین نقطه انتقال ریسک و هزینه‌ها کاربرد دارد.

CIF (Cost, Insurance, Freight) نشان می‌دهد که فروشنده علاوه بر هزینه کالا، هزینه حمل و بیمه تا بندر مقصد را نیز بر عهده دارد. در این حالت، خریدار مسئولیت دریافت کالا در مقصد و هزینه‌های ترخیص را بر عهده می‌گیرد.

آشنایی با این مفاهیم به واردکننده کمک می‌کند تا ارزش واقعی کالا برای گمرک را تعیین کرده و از محاسبه نادرست عوارض جلوگیری کند.

اصطلاحات انبارداری و تخلیه و بارگیری

پس از رسیدن کالا به مقصد، مراحل انبارداری، تخلیه و بارگیری نقش مهمی در سرعت و هزینه‌های نهایی ترخیص کالا دارند. آشنایی با این اصطلاحات به واردکننده کمک می‌کند تا هزینه‌ها را بهتر مدیریت کرده و از ایجاد تأخیر جلوگیری کند.

دموراژ و هزینه‌های توقف کالا

دموراژ (Demurrage) هزینه‌ای است که در صورت توقف طولانی کالا در بندر یا انبار قبل از تخلیه و ترخیص، از طرف حمل‌کننده دریافت می‌شود. این هزینه به دلیل استفاده طولانی‌تر از امکانات حمل و انبارداری محاسبه می‌شود و می‌تواند بخش قابل توجهی از هزینه نهایی واردات را تشکیل دهد.

آگاهی از اصطلاحات گمرکی و نحوه محاسبه دموراژ به شما کمک می‌کند تا زمان‌بندی مناسبی برای ترخیص کالا داشته باشید و از پرداخت هزینه‌های اضافی جلوگیری کنید.

نقش حق‌العمل کار رسمی گمرک در فرآیند ترخیص

در فرآیند واردات و صادرات، حق‌العمل کار رسمی گمرک نقش حیاتی در ترخیص کالا ایفا می‌کند. این افراد به‌عنوان واسطه قانونی بین واردکننده و گمرک، وظیفه دارند اسناد، مدارک و اظهارنامه‌های گمرکی را به‌درستی تکمیل کنند و از مشکلات احتمالی جلوگیری نمایند.

حق‌العمل‌کار گمرک با آگاهی کامل از اصطلاحات گمرکی، قوانین و مقررات، می‌تواند فرآیند ترخیص را سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر کند. آن‌ها علاوه بر آماده‌سازی اسناد، پیگیری پرداخت عوارض و هماهنگی با انبار و حمل‌کننده را نیز بر عهده دارند. استفاده از خدمات حق‌العمل‌کار رسمی باعث کاهش تأخیرها، جلوگیری از جریمه‌ها و اطمینان از صحت روند ترخیص کالا می‌شود.

جمع‌بندی

آشنایی با اصطلاحات گمرکی یکی از مهم‌ترین ابزارها برای واردکنندگان و صادرکنندگان است. این واژگان شامل مفاهیم پایه در تجارت بین‌الملل، اسناد حمل و نقل، ارزش‌گذاری کالا، انبارداری و تخلیه، و نقش حق‌العمل‌کار رسمی گمرک می‌شوند.

دانستن این اصطلاحات به شما کمک می‌کند تا فرآیند واردات و صادرات را سریع‌تر، کم‌هزینه‌تر و بدون مشکل انجام دهید. با رعایت نکات مربوط به اینکوترمز، کد تعرفه گمرکی، بارنامه، پکینگ لیست، ارزش CIF و FOB، و مدیریت هزینه‌های دموراژ، می‌توان تجربه‌ای حرفه‌ای و مطمئن در تجارت بین‌الملل داشت.

استفاده از خدمات حق‌العمل‌کار رسمی گمرک نیز به عنوان یک همراه حرفه‌ای، روند ترخیص کالا را ساده‌تر کرده و خطرات احتمالی را به حداقل می‌رساند.

در نتیجه، هر واردکننده و صادرکننده‌ای که با این اصطلاحات آشنا باشد، می‌تواند مسیر موفقیت در تجارت بین‌الملل را با اطمینان بیشتری طی کند.

سوالات متداول

۱. اصطلاحات گمرکی چه اهمیتی در تجارت بین‌الملل دارند؟

اصطلاحات گمرکی به واردکنندگان و صادرکنندگان کمک می‌کنند تا فرآیند حمل و ترخیص کالا را سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر انجام دهند و از اشتباهات قانونی جلوگیری کنند.

۲. اینکوترمز چیست و چرا مهم است؟

اینکوترمز مجموعه قوانین بین‌المللی است که مسئولیت‌ها و هزینه‌های فروشنده و خریدار را در قراردادهای بین‌المللی مشخص می‌کند. آشنایی با آن از بروز سوءتفاهم و اختلافات جلوگیری می‌کند.

۳. HS Code یا کد تعرفه گمرکی چه کاربردی دارد؟

کد تعرفه گمرکی یک شماره استاندارد برای شناسایی کالاهاست و برای تعیین مالیات، عوارض و محدودیت‌های وارداتی استفاده می‌شود.

۴. تفاوت ارزش CIF و FOB چیست؟

FOB نشان می‌دهد که فروشنده مسئولیت کالا را تا لحظه بارگیری بر عهده دارد و پس از آن خریدار مسئول است. CIF شامل هزینه کالا، بیمه و حمل تا بندر مقصد است و مسئولیت پس از رسیدن به مقصد بر عهده خریدار است.